Viscum album – jemioła pospolita – Starzęśla, Imieli, Jimieli, Omeli, Imeły

Wiecznie zielona jemioła odgrywała dużą rolę w zwyczajach słowiańskich. Półpasożytnicza krzewinka zbierana z uświęconych drzew, takich jak dąb, pomagała leczyć „klątwy” (np. padaczkę), chroniła domostwa przed uderzeniami piorunów, zabezpieczając je jednocześnie przed wszelkimi próbami wtargnięcia do środka nieproszonych gości, szczególnie tych z zaświatów. Słowianie otaczali jemiołę wielkim szacunkiem, a zbieraniu jej towarzyszył cały ceremoniał. Dane plemię udawało się w pochodzie prowadzonym przez kapłanów do miejsca zbioru, gdzie, wśród modlitw i śpiewów, najwyższy z nich wspinał się na drzewo i złotym lub srebrnym (nigdy żelaznym) sierpem ścinał roślinę, a potem owijał ją w białe płótno. Tak zebrana, przeciwdziałała wszelkim złym mocom i truciznom, przynosiła płodność i zdrowie.

Jemioła świąteczna – źródło: mowimyjak.smcloud.net

Echa owych praktyk zachowały się w zielnikach z późniejszych wieków. Marcin z Urzędowa tak to opisuje: „Gdy jemiołę zbierają, tedy żelazem jej nie ruchają, gołą ręką nie ujmują, aż z drzewa znijdą, powiadają, że tak ma zachować swą moc, którą ma ku pomocy ludzkiego zdrowia”. Jak widać, tylko w ten sposób pozyskana jemioła służyła do celów magicznych, zwłaszcza ochronnych, a także do leczenia ludzi i zwierząt. Marcin Siennik w swoim herbarium wydanym w Krakowie w 1568 roku napisał: „Jemiołę głogową lub jabłonną dzieciom do kolebek kładą, aby strachy na nie nie przychodziły”. Magiczne wykorzystanie jemioły miało za zadanie również przynosić szczęście i dostatek, a potwierdzającymi to przykładami są zwyczaje nakazujące uderzanie jemiołą krów, by zwiększyć ich płodność i mleczność oraz okadzanie uli, co miało zwiększać siłę i odporność pszczół.
Jemioła używana była jako roślina ogólnie wzmacniająca, stosowana na wszelakie dolegliwości – kąpano w jej wywarze dzieci, a maść z jej owoców najlepiej leczyła odmrożenia oraz guzy skórne, rogowacenia, rany i oparzenia. Należy jednak pamiętać, że owoce tej krzewinki zastosowane wewnętrznie są silnie trujące!

Jemioła w naturze (te pąki na gałęziach) – źródło: swiatkwiatow.pl

Roślina, w zależności od żywiciela (drzewa, na którym pasożytuje), posiada zróżnicowany skład chemiczny i siłę oddziaływania. Tradycyjnie w ziołolecznictwie wyciągi z jemioły były stosowane w leczeniu nadmiernych krwawień miesiączkowych, krwotoków macicznych, krwioplucia, skurczów przewodu pokarmowego, nowotworów, bólów głowy (objawiających się uciskiem w mózgu i uderzeniami gorąca), chorób pasożytniczych, padaczki. Obecnie stosuje się wyciągi z jemioły, które obniżają ciśnienie krwi wskutek bezpośredniego działania na serce. Napar z ziela osłabia krążenie (wskutek zmniejszenia napięcia ścian naczyń krwionośnych) i w konsekwencji prowadzi do obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.

Jemioła działa podobnie jak naparstnica, jednakże słabiej, usprawniając krążenie, zwiększając pobudliwość oraz kurczliwość mięśnia sercowego. Stanowi składnik licznych mieszanek ziołowych stosowanych przy przewlekłych zwyżkach ciśnienia krwi, zmianach ciśnienia krwi pod wpływem bodźców psychicznych oraz w przyspieszaniu rytmu serca. Posiada również działanie rozkurczowe, uspokajające, lekko nasenne, nasercowe, żółciopędne, moczopędne, regulujące wypróżnienia i przemianę materii, a także zapobiega powstawaniu miażdżycy.

Obecnie naukowcy badają zawarte w jemiole glikoproteiny i wiskotoksyny, które nie rozpuszczają się w wodzie (brak ich więc w naparze lub odwarze), ale po bezpośrednim wstrzyknięciu ich do guza nowotworowego jelita grubego zabijają komórki nowotworowe.

Maść z jagód i ziela jemioły — unguentum visci na liczne choroby skórne: pół szklanki świeżych owoców jemioły i świeżego ziela (pół na pół) zmielić i zalać 50 ml oleju o temperaturze pokojowej. Postawić na 30 dni w ciemnym miejscu. Przefiltrować. Wyciąg olejowy wymieszać z maścią lub kremem Linomag (50 g) albo też z maścią nagietkowa (może być także lanolina, maść z witaminą A, Dermosan) w proporcji: 1 część oleju jemiołowego: 1 część maści. Składniki ucierać aż do połączenia, podgrzewając w wodzie o temp. max. 30-35 °C. Na końcu dodać do maści zmielone lub utarte w moździerzu świeże owoce jemioły (około 1-2 łyżki papki owocowej). Starannie wymieszać wszystko razem. Chore miejsce smarować 3-4 razy dziennie.

Jemioła, gałązka – źródło: swiatlekarza.pl

Polecam opatrunek zamknięty, 6-godzinny. Niekiedy daje znakomite efekty lecznicze w przypadku opornych na inne leczenie chorób skórnych. Bardzo dobra jest też maść sporządzona z samych świeżych owoców jemiołowych, które należy zmielić w maszynce do mięsa o jak najdrobniejszym sitku. Następnie otrzymaną masę owocową utrzeć należy z podłożem tłuszczowym (smalcem, euceryną, lanoliny lub z maścią nagietkową, z witaminą A) aż do połączenia się składników. Na 1 część masy owocowej należy przeznaczyć 1 część podłoża tłuszczowego.
Obie maści powinniśmy przechowywać w lodówce.

Napar: 2 łyżki suchego lub świeżego ziela zalać 1 szklanką wrzącej wody. Odstawić na 20 minut.

Nalewka jemiołowa – tinctura visci: pół szklanki suszu zalać 400 ml wódki. Pozostawić na 14 dni. Przefiltrować. Zażywać 2-3 razy dz. po 10-15 ml w 50 ml wody.
Wyciągi alkoholowe można pić pomocniczo przy nadciśnieniu, w celu wzmocnienia ścian naczyń krwionośnych, które, rzecz jasna, lubią w tej chorobie pękać.

Wino jemiołowe:
40 g ziela jemioły
5 g liści ruty
5 g liści melisy
Litr wina czerwonego wytrawnego
50 g spirytusu 96 %

Zioła umieścić w szklanym naczyniu i zalać winem zmieszanym ze spirytusem. Naczynie szczelnie zamknąć i odstawić w ciepłe miejsce do maceracji. Po upływie czternastu dni wino zlać przecedzić i przefiltrować przez bibułę filtracyjną. Tego wina nie wolno nadużywać, bo można się poważnie zatruć.
Wino jemiołowe to środek zalecany przeciw nadciśnieniu tętniczemu, mający ponadto właściwości zwalniania rytmu serca, pomocny w leczeniu miażdżycy i nazbyt obfitych krwawień menstruacyjnych
Korekta: Magdalena Basiak